The Troubadour of Love

Translation:
The troubadour of love has such a wonderful voice and song
      Every melody in his repertoire has a path to a place
May the world never be empty of the cry of lovers
      Because it has a sweet and joyful voice
Although our dreg-draining Pir has neither gold nor power,
     He has a sin-forgiving and fault-concealing God
My heart should respect this sugar-worshipping fly
     Since You became his desire, he has the splendor of the Homa
It is not far from justice, if he asks around,
     that king who has a beggar for a neighbor
I showed my bloody tears to the physicians, they said:
     “It’s love’s pain and the burning of the liver has the cure”
Learn tyranny from flirtatiousness, for in the religion of Love
      Every action has a reaction, and every deed, a repercussion
How pithy was the word of the idol of a young Christian wine-worshipper:
      “Enjoy the happiness on the face of a pure one”
O Great King!  Hafiz, a member of your court, recites the Fatiha
     And desires a prayer from your tongue

 

 

Original:
          مطرب عشق عجب ساز و نوایی دارد
 نقش هر نغمه که زد راه به جایی دارد
                    عالم از ناله عشاق مبادا خالی
که خوش آهنگ و فرح بخش صدايى دارد
     پیر دردی کش ما گر چه ندارد زر و زور
 خوش عطابخش و خطاپوش خدایی دارد
             محترم دار دلم کاین مگس قندپرست
 تا هواخواه تو شد فر همایی دارد
             از عدالت نبود دور گرش پرسد حال
 پادشاهی که به همسایه گدایی دارد
               اشک خونین بنمودم به طبیبان گفتند
 درد عشق است و جگرسوز دوایی دارد
         ستم از غمزه میاموز که در مذهب عشق
 هر عمل اجری و هر کرده جزایی دارد
           نغز گفت آن بت ترسابچه باده فروش
 شادی روی کسی خور که صفایی دارد
 خسروا حافظ درگاه نشین فاتحه خواند
 و از زبان تو تمنای دعایی دارد

Between you and me…

 

al-Ḥallāj

Translation:

Is it you or me? In this there are two gods

yet You forbid, You forbid affirming duality

Your selfhood is in my negation eternally

My all clothes the all in two respects

So where is your self [hidden] from me when I see?

For my self became clear where there’s no where for me

So where is your face, the goal of my gaze?

in the the heart’s interior or the glance of the eye

Between me and you, my “I-ness” torments me

So lift, with your “I-ness,” my “I-ness” from in between

 

Original:

أَأَنتَ أَم أَنا هَذا في إِلَهَينِ
حاشاكَ حاشاكَ مِن إِثباتِ اِثنَينِ
هُوِيَّةٌ لَكَ في لائِيَّتي أَبَداً
كُلّي عَلى الكُلِّ تَلبيسُ بِوَجهَينِ
فَأَينَ ذاتُكَ عَنّي حَيثُ كُنتُ أرى
فَقَد تَبَيَّنَ ذاتي حَيثُ لا أَيني
فَأَينَ وَجهُكَ مَقصوداً بِناظِرَتي
في باطِنِ القَلبِ أَم في ناظِرِ العَينِ
بَيني وَبَينَكَ إِنِيٌّ يُنازِعُني
فَاِرفَع بِلُطفِكَ إِنِيِّ مِنَ البَينِ

Hafez

Translation:

Come! For last night, the tavern’s unseen voice told me

to be pleased with the divine decree and not to flee from destiny

Between Lover and Beloved there is no barrier

You yourself are your own veil, Hafez. Remove yourself!

 

Original:

بیا که هاتف میخانه دوش با من گفت
که در مقام رضا باش و از قضا مگریز
میان عاشق و معشوق هیچ حائل نیست
تو خود حجاب خودی حافظ از میان برخیز

Translation:

When the bubble fills its head with the air of arrogance
It blows its head off as it rises to the top of the wine
You are the obstacle on the road, Hafez, get out of the way!
Blessed is he who walks on this road without obstacle.

 

Original:

حباب را چو فتد باد نخوت اندر سر
کلاه داریش اندر سر شراب رود
حجاب راه تویی حافظ از میان برخیز
خوشا کسی که در این راه بی‌حجاب رود

 

Words of Bewilderment…

 

Say: My Lord increase me in knowledge!

قل ربّي زدني علماً

Quran 20:114

 

My Lord increase me in bewilderment in Thee!

ربّي زدني فيك تحيراً

-Saying of the Prophet Muḥammad

Rumi

Sell your cleverness and buy bewilderment

for cleverness is mere opinion and bewilderment is vision.

زیرکی بفروش و حیرانی بخر

زیرکی ظنست و حیرانی نظر

 

Ibn al-‘Arabi

“Now guidance is that man should be guided to bewilderment, and know that the affair is bewilderment and that bewilderment is unrest and motion, and that motion is life, without stillness and so without death, and is existence without non-existence.”

“And thus there is nothing but bewilderment, shattering one’s vision, although the one who knows what we are saying shall not be bewildered.”

“…Drowned in the sea which the knowledge of God is, and which is bewilderment”

Hafez

As the sprout of bewilderment, your love came
As the perfection of bewilderment, your union came
Many a drowned one, in the ecstasy of union
to whom in the ecstasy itself, bewilderment came
Neither union nor united remain
where the specter of bewilderment came
Show me one heart on his path
in whose face no mole of bewilderment came
From every direction that I listened
the sound of the question of bewilderment came
From head to foot, Hafez’s existence
In love, a sprout of bewilderment became

 

Original:
عشق تو نهال حیرت آمد         وصل تو کمال حیرت آمد
بس غرقه حال وصل کآخر        هم بر سر حال حیرت آمد
یک دل بنما که در ره او     بر چهره نه خال حیرت آمد
نه وصل بماند و نه واصل       آن جا که خیال حیرت آمد
از هر طرفی که گوش کردم            آواز سؤال حیرت آمد
شد منهزم از کمال عزت         آن را که جلال حیرت آمد
سر تا قدم وجود حافظ          در عشق نهال حیرت آمد

 

Ibn al-Fāriḍ

Translation:

Give me an excess of love for you, bewildered
And have mercy on a heart scorched by a glance of your love
And if I ask to see you truly
Then allow me, graciously
And let not your answer be, “Thou shalt not see
O heart, you have promised me to be patient in loving them
So be sure to bear it do not dismay
Passion is life, so die in it lovingly.
 Your duty is to die and be absolved
 My heart, say to those ahead of me, and those behind me,
Whoever has seen the sacrifice of my sorrow
“Follow my example and listen to me
And tell the tale of my love amongst mankind”
I was alone with the Beloved and between us there was
A secret more subtle than the dawn breeze when it blows
And he allowed my eyes a glance
So I became famous, having been unknown before
I was awestruck between his beauty and majesty
And tomorrow, the tongue of my state will explain
Turn your gaze to the beauties of his face,
Where all beauty has been gathered
If all beauty were perfected into one form
on seeing him, it would exclaim [in wonder],
“There is no god but God, and God is greater.”

 

 

Original:
زِدْني بفَرْطِ الحُبّ فيك تَحَيّرا          وارْحَمْ حشىً بلَظَى هواكَ تسعّرا
وإذا سألُتكَ أن أراكَ حقيقةً          فاسمَحْ ولا تجعلْ جوابي لن تَرى
يا قلبُ أنتَ وعدَتني في حُبّهمْ          صَبراً فحاذرْ أن تَضِيقَ وتَضجرا
إنَّ الغرامَ هوَ الحياةُ فمُتْ بِهِ             صَبّاً فحقّك أن تَموتَ وتُعذرا
قُل لِلّذِينَ تقدَّموا قَبلي ومَن        بَعدي ومَن أضحى لأشجاني يَرَى
عني خذوا وبي اقْتدوا وليَ اسمعوا             وتحدّثوا بصَبابتي بَينَ الوَرى
ولقد خَلَوْتُ مع الحَبيب وبَيْنَنَا              سِرٌّ أرَقّ منَ النسيمِ إذا سرى
وأباحَ طَرْفِي نَظْرْةً أمّلْتُها               فَغَدَوْتُ معروفاً وكُنْتُ مُنَكَّرا
فَدُهِشْتُ بينَ جمالِهِ وجَلالِهِ             وغدا لسانُ الحال عنّي مُخْبِرا
فأَدِرْ لِحَاظَكَ في محاسنِ وجْهه            تَلْقَى جميعَ الحُسْنِ فيه مُصَوَّرا
لو أنّ كُلّ الحُسْنِ يكمُلُ صُورةً                    ورآهُ كان مُهَلِّلاً ومُكَبِّر

 

 

What is this drunkeness?

A current favorite Ghazal of Hafez, a sublime wedding of melody and meanings

Translation:

I known not what this drunkenness is that to us he brought
and who is the Saqi and from where is this wine that he brought?
What tune is this musician playing so skillfully
that in the midst of his song, my friend’s words, he’s brought
You too, grab some wine and take the desert road
For the songbird, sweet-sounding music, has brought
With goodness and joy, let the rose and daffodil arrive
The violet came happily, and purity the jasmine brought
The east wind is Solomon’s hoopoe in bringing us good news
For glad tidings from Sheba’s rose garden it has brought
O heart don’t complain of your state, knotted-up like a bud
for the knot-untying morning breeze, the dawn wind has brought
The cure for our heart’s weakness is the Saqi’s smile
Come—for the healer has arrived, and the remedy he’s brought
I am the disciple of the Magian Pir, don’t worry about me, O Shaykh
For you’ve made the promises, but he’s brought them to pass
I am amazed at that Turkish warrior
who attacked a poor dervish like me!
Heaven will be Hafez’s servant and work obediently
Now that seeking refuge, to your door, he’s brought

 

Original:

چه مستیست ندانم که رو به ما آورد
که بود ساقی و این باده از کجا آورد
چه راه مى زند اين مطرب مقام شناس
كه در ميان غزل قول آشنا آورد
تو نیز باده به چنگ آر و راه صحرا گیر
که مرغ نغمه سرا ساز خوش نوا آورد
رسیدن گل و نسرین به خیر و خوبی باد
بنفشه شاد و کش آمد سمن صفا آورد
صبا به خوش خبری هدهد سلیمان است
که مژده طرب از گلشن سبا آورد
دلا چو غنچه شکایت ز کار بسته مکن
که باد صبح نسیم گره گشا آورد
علاج ضعف دل ما کرشمه ساقیست
برآر سر که طبیب آمد و دوا آورد
مرید پیر مغانم ز من مرنج ای شیخ
چرا که وعده تو کردی و او به جا آورد
به تنگ چشمی آن ترک لشکری نازم
که حمله بر من درویش یک قبا آورد
فلک غلامی حافظ کنون به طوع کند
که التجا به در دولت شما آورد

Thank God the tavern is open

 

One of Hafez’s most musical and delightful ghazals:

Translation:

Thank God the tavern door is finally open
for I’ve pressed my face to its door in need
The wine vats are gushing and roaring drunk
And that wine here is real and not metaphorical
He is all drunkenness, pride, and arrogance
we are all desperation, weakness, and need
The secret I never told the stranger and never will
I’ll tell the friend, for he is secrets’ intimate
The description of the wavy curls of his locks
cannot be made short, for it is a long story
It is the burden of Majnun’s heart and Layla’s curved tress
It is Mahmud’s face and the sole of Ayaz’s foot
Like the hawk, I’ve closed my eyes to the whole world
since I opened them to your beautiful face
Whoever enters the Ka’aba of your street
stands in prayer before the qibla of your eyebrow
O people of the assembly, about the agony of poor Hafez’s heart
ask the candle which is burning and melting…

(modified from Reza Saberi’s translation in The Divan of Hafez, p. 51)

 

 

Original:

المنة لله که در میکده باز است
زان رو که مرا بر در او روی نیاز است
خم‌ها همه در جوش و خروشند ز مستی
وان می که در آن جاست حقیقت نه مجاز است
از وی همه مستی و غرور است و تکبر
وز ما همه بیچارگی و عجز و نیاز است
رازی که بر غیر نگفتیم و نگوییم
با دوست بگوییم که او محرم راز است
شرح شکن زلف خم اندر خم جانان
کوته نتوان کرد که این قصه دراز است
بار دل مجنون و خم طره لیلی
رخساره محمود و کف پای ایاز است
بردوخته‌ام دیده چو باز از همه عالم
تا دیده من بر رخ زیبای تو باز است
در کعبه کوی تو هر آن کس که بیاید
از قبله ابروی تو در عین نماز است
ای مجلسیان سوز دل حافظ مسکین
از شمع بپرسید که در سوز و گداز است

 

 

 

Poems on Hafez’s tomb

Hafez’s tomb was first constructed in 1452, around sixty years after his death by the Timurid governor of Shiraz, and has been renovated and expanded many times since, often in response to divination performed with his Divan. The tomb is adorned with calligraphic renditions of these ghazals of his, which happen to be among my very favorite:

Translation:

Tell me of your arrival, from this life to you I’ll rise!
I am heaven’s bird and from this world’s snare I will rise
For your friendship, if you should want me as a slave
from the rulership of the whole cosmos I will rise
O Lord, may your cloud of guidance rain down upon me
before, as scattered dust, into the air, I rise
Beside my dust, with wine and song, come and take a seat
drawn by your scent, dancing from my tomb, I will arise
Rise up, o sweet idol, and show your stature’s grace
and from this soul and world, with clapping hands I will rise
though I am old, hold me close all night long in your embrace
then in the morning, young and fresh, from your side I will rise
The day I die, with my last breath, let me see your face
So that like Hafez, from this world and place, I will arise

 

 

 

 

 

 

 

 

Original:
مژده وصل تو کو کز سر جان برخیزم
طایر قدسم و از دام جهان برخیزم
به ولای تو که گر بنده خویشم خوانی
از سر خواجگی کون و مکان برخیزم
یا رب از ابر هدایت برسان بارانی
پیشتر زان که چو گردی ز میان برخیزم
بر سر تربت من با می و مطرب بنشین
تا به بویت ز لحد رقص کنان برخیزم
خیز و بالا بنما ای بت شیرین حرکات
کز سر جان و جهان دست فشان برخیزم
گر چه پیرم تو شبی تنگ در آغوشم کش
تا سحرگه ز کنار تو جوان برخیزم
روز مرگم نفسی مهلت دیدار بده
تا چو حافظ ز سر جان و جهان برخیزم

 

 

This poem was most likely written as a tribute to Hafez by a later Shi’ite author, but it still adorns his tomb (thanks to N.A. for help with the translation):

Translation:

O heart be the servant of the King of the world and be a king yourself
and always remain under the protection of divine grace
From a foreigner, they won’t buy a thousand for a penny
Let from peak to peak be full of the army of hypocrisy
when Ahmad is my intercessor on the day of resurrection
Say to this blasted body of mine, “be sinful”
The one who is not a friend of ‘Ali is veiled
whether he is the ascetic of his time or a Master of the way
O Ali, I am alive today with your friendship/sanctity
tomorrow I will be a witness to the pure spirit of the Imams
The grave of the eighth Imam, the Sultan of religion, Riḍa,
Kiss it from your soul and be a companion of that court
If your hand cannot reach a flower from that branch
be a plant at the foot of their flower-stem
The man of God who seeks piety
it does’t matter whether his cloak is white or black
Hafez, take the path of servanthood to the king
and then be like the men of the way on the path

 

Original:

ای دل غلام شاه جهان باش و شاه باش
 پـیـوسـتـه در حـمـایـت لطـف اله باش
از خارجـی هزار به یک جو نمی خرند
 گو، کوه تا به کـوه منـافق سپـاه بـاش
چون احمدم شـفـیع بود روز رسـتخیز
 گو این تن بـلاکش مـن پـرگنـاه بـاش*
آن را که دوستی علی نیست کافر است
 گـو زاهـد زمانـه و گو شـیخ راه بـاش**
امـروز زنـده ام بـه ولای تـو یا عـلی
 فـردا به روح پـاک امامان گـواه بـاش
قبر امام هشـتم و سـلطان دیـن رضـا
 از جان ببوس و بر در آن بارگاه باش
دستت نمی رسد که بچینی گلی زشاخ
بـاری به پـای گلبن ایشـان گیاه بـاش
مرد خـدا شـنـاس که تـقـوی طلب کند
 خواهی سپید جامه و خواهی سیاه باش
حـافظ طریـق بـنـدگی شـاه پـیـشـه کن
وانگاه در طریق چـو مـردان راه بـاش

 

 

 

Translation:

The garden of eternity is in the retreat of the dervishes
the very essence of grandeur is the service of the dervishes
The treasury of glory that is sealed by the talisman of wonders
opens at the merciful glance of the dervishes
The castle of paradise for which Rezwan is the doorkeeper
is but a view from the lawn of the dervishes
That which by its radiance turns black hearts to gold
is the alchemy that is the company of the dervishes
That before which the sun lays down its crown of glory
is the greatness that comes from the grandeur of the dervishes
The power/state (dawlat) whose decline need never be feared
without exaggeration, is the power/state of the dervishes
The kings are the qiblah to which we direct our needs
and this is because they are the slaves of the dervishes
That which kings seek to achieve in their prayers
is manifested in the mirror of the countenance of the dervishes
From shore to shore is the army of tyranny,
but from beginningless eternity to eternity without end is the time of the dervishes
O rich man, don’t sell us so much vanity
for your health and wealth are in the hands of the will (himmat) of the dervishes
Korah’s treasure, which still is still sinking from heaven’s severity
is an effect of the wrath of the dervishes
Hafez, if you’re seeking the eternal water of life
its spring is the dust of the retreat of the dervishes
I am the slave of the Asaf of my time
because he has the looks of a nobleman and the character of the dervishes.

 

 

Original:

روضه خلد برین خلوت درویشان است
مایه محتشمی خدمت درویشان است
گنج عزلت که طلسمات عجایب دارد
فتح آن در نظر رحمت درویشان است
قصر فردوس که رضوانش به دربانی رفت
منظری از چمن نزهت درویشان است
آن چه زر می‌شود از پرتو آن قلب سیاه
کیمیاییست که در صحبت درویشان است
آن که پیشش بنهد تاج تکبر خورشید
کبریاییست که در حشمت درویشان است
دولتی را که نباشد غم از آسیب زوال
بی تکلف بشنو دولت درویشان است
خسروان قبله حاجات جهانند ولی
سببش بندگی حضرت درویشان است
روی مقصود که شاهان به دعا می‌طلبند
مظهرش آینه طلعت درویشان است
از کران تا به کران لشکر ظلم است ولی
از ازل تا به ابد فرصت درویشان است
ای توانگر مفروش این همه نخوت که تو را
سر و زر در کنف همت درویشان است
گنج قارون که فرو می‌شود از قهر هنوز
خوانده باشی که هم از غیرت درویشان است
حافظ ار آب حیات ازلی می‌خواهی
منبعش خاک در خلوت درویشان است
من غلام نظر آصف عهدم کو را
صورت خواجگی و سیرت درویشان است

 

 

Translation:

The dust of my body is the veil of the face of the beloved of my soul
happy is the moment when from off this face, I cast the veil
Even so, this cage is no good for a sweet singer such as me
I will go to the rose garden of paradise, for I am a bird of that field
It is not clear why I came where I went
my regret and pain is that I have been heedless of my own affair
Oh how I circumambulate in the space of the holy world
but in this flat, compounded abode, I am bound to my body
If the scent of musk issues from my heart’s blood
do not wonder, my friend, for I am the musk gland of Khotan
Do not look at the golden embroidery of my cloak like a candle
for there is burning hidden within this cloak
Come and take Hafez’s existence from him
so that by your being, none will hear from me that I am

 

 

Original:

حجاب چهره جان می‌شود غبار تنم
خوشا دمی که از آن چهره پرده برفکنم
چنین قفس نه سزای چو من خوش الحانیست
روم به گلشن رضوان که مرغ آن چمنم
عیان نشد که چرا آمدم کجا رفتم
دریغ و درد که غافل ز کار خویشتنم
چگونه طوف کنم در فضای عالم قدس
که در سراچه ترکیب تخته بند تنم
اگر ز خون دلم بوی شوق می‌آید
عجب مدار که همدرد نافه ختنم
طراز پیرهن زرکشم مبین چون شمع
که سوزهاست نهانی درون پیرهنم
بیا و هستی حافظ ز پیش او بردار
که با وجود تو کس نشنود ز من که منم

 

https://www.youtube.com/watch?v=BLBs-iUKGxQ

Hafez—If you pass by my grave…

Two of my favorite poems of Hafez; legend is that scholars decided to settle a debate over whether or not Hafez should receive a proper Muslim burial by performing divination with his poetry, the last couplet of the second poem emerged and Hafez was given a proper burial and his shrine has remained a site of pilgrimage ever since.

 

 

Translation:

It’s the fatwa of the Magian Pir and an ancient saying:
Wine is forbidden where the beloved is not the sommelier
I want to tear this cloak of hypocrisy
for unsuitable company is a painful torment for the spirit
Hoping for a sip of wine from the beloved’s lip
For years I have remained firm at the tavern door
Perhaps he has forgotten my old service
Morning breeze, remind him of our ancient pact
If you pass over my grave after a hundred years
My rotten bones will rise from the dust, dancing
The heart-ravisher took my heart with a hundred promises first
Apparently, his kind nature will not forget its pact
Tell the rosebud not to be sad about its knotted state
For it will find help from the breaths of the dawn wind and breeze
O heart, think about finding your remedy at another door
For the lover’s pain cannot be cured by the doctor’s medicines
Get the jewel of ma’rifat that you can take with you
The wealth of gold and silver belongs to others
This snare is hard, without the grace of God
Adam cannot prevail over the accursed Satan
Hafez, if you have no gold or silver, so what? Give thanks!
What better wealth than subtlety of speech and soundness of nature?

 

(translation modified from Reza Saberi’s Divan of Hafez, 426-7)

Original:

فتوی پیر مغان دارم و قولیست قدیم
که حرام است می آن جا که نه یار است ندیم
چاک خواهم زدن این دلق ریایی چه کنم
روح را صحبت ناجنس عذابیست الیم
تا مگر جرعه فشاند لب جانان بر من
سال‌ها شد که منم بر در میخانه مقیم
مگرش خدمت دیرین من از یاد برفت
ای نسیم سحری یاد دهش عهد قدیم
بعد صد سال اگر بر سر خاکم گذری
سر برآرد ز گلم رقص کنان عظم رمیم
دلبر از ما به صد امید ستد اول دل
ظاهرا عهد فرامش نکند خلق کریم
غنچه گو تنگ دل از کار فروبسته مباش
کز دم صبح مدد یابی و انفاس نسیم
فکر بهبود خود ای دل ز دری دیگر کن
درد عاشق نشود به به مداوای حکیم
گوهر معرفت آموز که با خود ببری
که نصیب دگران است نصاب زر و سیم
دام سخت است مگر یار شود لطف خدا
ور نه آدم نبرد صرفه ز شیطان رجیم
حافظ ار سیم و زرت نیست چه شد شاکر باش
چه به از دولت لطف سخن و طبع سلیم

 

 

Translation:

Now that the breeze of paradise blows from the garden
it’s just me and the joyful wine and a houri-natured beloved
Why should the beggar not brag of the sultanate today when
his pavilion is the shade of the cloud and his banquet is the field’s horizon?
The meadow tells the tale of the month of spring
He is not wise, who trades cash for credit of paradise
Do not seek loyalty from the enemy, there will be no light
If the monastery’s candle is lit by the synagogue’s lamp
Mend your soul with wine, for this ruinous world intends
to make bricks from our dust
Do not blame me, a drunk, for the blackness of my record
Who knows what fate has written on his head?
Do not keep your feet away from Hafez’s funeral
for, though immersed in sin, he’s on his way to paradise

 

translation modified from Reza Saberi’s Divan of Hafez)

 

 Original:
کنون که می‌دمد از بوستان نسیم بهشت
من و شراب فرح بخش و یار حورسرشت
گدا چرا نزند لاف سلطنت امروز
که خیمه سایه ابر است و بزمگه لب کشت
چمن حکایت اردیبهشت می‌گوید
نه عاقل است که نسیه خرید و نقد بهشت
به می عمارت دل کن که این جهان خراب
بر آن سر است که از خاک ما بسازد خشت
وفا مجوی ز دشمن که پرتوی ندهد
چو شمع صومعه افروزی از چراغ کنشت
مکن به نامه سیاهی ملامت من مست
که آگه است که تقدیر بر سرش چه نوشت
قدم دریغ مدار از جنازه حافظ
که گر چه غرق گناه است می‌رود به بهشت

I looked and all I saw was you…

 

Translation:

If the meaning of your speech is not for me, then I don’t know
For my heart will not be cured and my liver’s fire will not be quenched
I looked and I didn’t see any one but you whom I love
If not for you, love would not be sweet for those who love
So when thought unveils you in the retreat of satisfaction
and it disappears, the people say my passions have led me astray
By your life, the lover has not gone astray nor has he erred*
But when they generalized, they made the fatwa miss its mark
If they had seen the meaning of your beauty
just as I saw, with the eye of the heart, they wouldn’t deny the claim
I dropped all shame in your love and
whoever is shameless in love enjoys the pillow talk
I tore the robes of dignity to shreds, exposing myself to you
and so distress becomes sweet in your love
There is no complaint in love even if one’s insides are torn up
and shame on the lovers who complain of your love

 

 

*Paraphrase of Qur’an 53:2

 

 

Original:

إِذا لم يكنْ مَعْنى حديثك لي يُدْرَى             فلا مُهْجْتيِ تُشْفىَ ولا كَبدي تُروَى
نَظرتُ فلم أنْظر سِواكَ أحبُّهُ                  ولَولاكَ ما طَاَب الهَوى لِلَّذي يَهوى
ولَّما اجْتلاَك الفكرُ في خَلوة الرّضا           وغيّبت قال الناس ضَلت بي الاهْوا
لَعمرُك ما ضَلَّ المحبُّ وَما غَوى                ولكَّنهمْ لمَّا عمُوا أخطئوا الفتوى
ولو شَهدوا معنى جمَالِكَ مثْلما              شهدْتُ بعينِ القلبِ ما أنكروا الدَّعوى
خلعت عِذاري في هَواك وَمنْ يكنْ             خليعَ عِذارِ في الهوى سَرَّهُ النجوى
وَمزقتُ أثواب الوقارِ تَهتكا                         عليكَ وطابت في محَبتكَ الْبلوَى
فما في الهْوى شكوىَ ولو مُزِّق الحَشَا         وَعارٌ على العُشاق في حُبِّكَ الشَّكوى

 

 

 

 

Hafiz

The pupil of my eye sees naught but your face
My bewildered heart recalls none but you

مردم دیده ما جز به رخت ناظر نیست
دل سرگشته ما غیر تو را ذاکر نیست

 

In the gangster’s world there is no thought or opinion of self
In this religion, seeing or thinking of yourself is infidelity

 

فکر خود و رای خود در عالم رندی نیست
کفر است در این مذهب خودبینی و خودرایی

 

 

The Music of Hafez

These are two of the most musical ghazals of the most musical of Persian poets, Hafez. The beauty of their melodies and rhythms are only surpassed by the sublimity of their meanings:

 

Translation:

Without the beloved’s beauty, the soul has no interest in the world
He who doesn’t have that, in truth has no soul
I have never seen a trace of that heart-stealer
So either I’m uninformed or she has no trace
Every dewdrop on this is path is a hundred burning seas
Alas, this mystery has no explanation nor description
We cannot miss the station of rest
Halt, O caravan-leader, for this road has no end.
No flavour has life without a good friend
and without a good friend, life has no flavour
The harp’s curved figure is calling you to pleasure
Listen! For the advice of the old has no harm
The tale of Korah’s treasure, which time threw to the wind
Tell it to the rosebud, so that it won’t hide its gold
No one has a slave like Hafez in the whole world
Because, in the whole world, no one has a king like you

 

 

 

Original:

جان بی جمال جانان میل جهان ندارد
هر کس که این ندارد حقا که آن ندارد
با هیچ کس نشانی زان دلستان ندیدم
یا من خبر ندارم یا او نشان ندارد
هر شبنمی در این ره صد بحر آتشین است
دردا که این معما شرح و بیان ندارد
سرمنزل فراغت نتوان ز دست دادن
ای ساروان فروکش کاین ره کران ندارد
چنگ خمیده قامت می‌خواندت به عشرت
بشنو که پند پیران هیچت زیان ندارد
ای دل طریق رندی از محتسب بیاموز
مست است و در حق او کس این گمان ندارد
احوال گنج قارون کایام داد بر باد
در گوش دل فروخوان تا زر نهان ندارد
گر خود رقیب شمع است اسرار از او بپوشان
کان شوخ سربریده بند زبان ندارد
کس در جهان ندارد یک بنده همچو حافظ
زیرا که چون تو شاهی کس در جهان ندارد

 

 

 

 

Translation:

The garden of eternity is in the retreat of the dervishes
the very essence of grandeur is the service of the dervishes
The treasury of glory that is sealed by the talisman of wonders
opens at the merciful glance of the dervishes
The castle of paradise for which Rezwan is the doorkeeper
is but a view from the lawn of the dervishes
That which by its radiance turns black hearts to gold
is the alchemy that is the company of the dervishes
That before which the sun lays down its crown of glory/pride
is the greatness that comes from the grandeur of the dervishes
The power/state (dawlat) whose decline need never be feared
without exaggeration, is the power/state of the dervishes
The kings are the qiblah to which we direct our needs
and this is because they are the slaves of the dervishes
That which kings seek to achieve in their prayers
is manifested in the mirror of the countenance of the dervishes
From shore to shore is the army of tyranny,
but from pre-eternity to post-eternity is the occasion of the dervishes
O rich man, don’t sell us so much vanity
for your health and wealth are in the hands of the will (himmat) of the dervishes
Korah’s treasure, which still is still sinking from heaven’s severity
is an effect of the wrath of the dervishes
Hafez, if you’re seeking the eternal water of life
its spring is the dust of the retreat of the dervishes
I am the slave of the Asaf of my time
because he has the looks of a nobleman and the character of the dervishes.

 

 

Original:

روضه خلد برین خلوت درویشان است
مایه محتشمی خدمت درویشان است
گنج عزت که طلسمات عجایب دارد
فتح آن در نظر رحمت درویشان است
قصر فردوس که رضوانش به دربانی رفت
منظری از چمن نزهت درویشان است
آن چه زر می‌شود از پرتو آن قلب سیاه
کیمیاییست که در صحبت درویشان است
آن که پیشش بنهد تاج تکبر خورشید
کبریاییست که در حشمت درویشان است
دولتی را که نباشد غم از آسیب زوال
بی تکلف بشنو دولت درویشان است
خسروان قبله حاجات جهانند ولی
سببش بندگی حضرت درویشان است
روی مقصود که شاهان به دعا می‌طلبند
مظهرش آینه طلعت درویشان است
از کران تا به کران لشکر ظلم است ولی
از ازل تا به ابد فرصت درویشان است
ای توانگر مفروش این همه نخوت که تو را
سر و زر در کنف همت درویشان است
گنج قارون که فرو می‌شود از قهر هنوز
خوانده باشی که هم از غیرت درویشان است
حافظ ار آب حیات ازلی می‌خواهی
منبعش خاک در خلوت درویشان است
من غلام نظر آصف عهدم کو را
صورت خواجگی و سیرت درویشان است

 

I fear my tears may tear the veil

Another favorite Hafez poem, it ends as it begins. It is performed beautifully here by Seyyed Khalil Alinejad.


header

shamsa1

 

Translation:
I fear my tears may tear the veil of my love for you
and this sealed secret became a legend the whole world through
They say a stone becomes a ruby in the station of patience
Yes, it does, but not without the blood of the liver
I’ll go down to the tavern, weeping, wailing for justice
perchance there I can find release  for me from the hand of grief
I’ve cast the arrows of my prayers in every last direction
It may be that one of them, at least, will do its work
O soul, go tell our story to my sweetheart, lovingly
but not in such a way that the soft breeze gets wind of it
I’m in utter amazement at my rival’s arrogance
O Lord, let not a beggar assume so much importance
By your love’s alchemy, my face became bright gold
Yes, that’s true, thanks to your grace, the dust can become gold
Distinction great and beauty too are likewise needed here
So that one may accepted be by “people of the glance”
With all this stubbornness your cypress has in its tall head
How can my short arm ever find its way around your waist?
O Hafez, when the perfume of his tress is in your hand
Be silent, otherwise the breeze so soft will tear the veil.

 

frontshamsa

 

shamsa2

 

Original:

ترسم که اشک در غم ما پرده‌در شود
وین راز سر به مهر به عالم سمر شود
گویند سنگ لعل شود در مقام صبر
آری شود ولیک به خون جگر شود
خواهم شدن به میکده گریان و دادخواه
کز دست غم خلاص من آن جا مگر شود
از هر کرانه تیر دعا کرده‌ام روان
باشد کز آن میانه یکی کارگر شود
ای جان حدیث ما بر دلدار بازگو
لیکن چنان مگو که صبا را خبر شود
از کیمیای مهر تو زر گشت روی من
آری به یمن لطف شما خاک زر شود
در تنگنای حیرتم از نخوت رقیب
یا رب مباد آن که گدا معتبر شود

از كيمياى ههر تو زر گشت روى من
آرى به يمن لطف شما خاك زر شود
بس نکته غیر حسن بباید که تا کسی
مقبول طبع مردم صاحب نظر شود
این سرکشی که کنگره کاخ وصل راست
سرها بر آستانه او خاک در شود
حافظ چو نافه سر زلفش به دست توست
دم درکش ار نه باد صبا را خبر شود

shamsacarpet

 

persiancarpetbeaut